Dolnośląscy bibliotekarze w praskim Klementinum

W sobotę 26 kwietnia 2014 r. bibliotekarze z Boguszowa – Gorców, Dzierżoniowa, Głuszycy, Starych Bogaczowic, Strzegomia, Świdnicy,Walimia i Wałbrzycha gościli z wizytą w Bibliotece Narodowej Republiki Czeskiej. Wizyta była jednym z ważniejszych punktów programu wyjazdu szkoleniowo- integracyjnego zorganizowanego przez wałbrzyskie struktury Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. Program wycieczki był bardzo zróżnicowany, atrakcyjny pod względem ilości zwiedzanych obiektów i wymagał od uczestników niezłej kondycji fizycznej. Przygotowany został w oparciu o sugestie Koleżanek- Bibliotekarek i doświadczenie przewodnika praskiego Grzegorza Rozpendowskiego. Spośród obiektów bibliotecznych rozważano zwiedzenie jednej z dwóch bibliotek w Pradze- Narodowej lub klasztornej na Strahovie. Ostatecznie zdecydowano się na tę pierwszą. Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej mieści się przy placu Mariańskim w budynku ogromnego kompleksu barokowego zwanego Klementinum. Jest to największa i najstarsza biblioteka w Czechach. Biorąc pod uwagę wartość jej zbiorów sytuuje się wśród najważniejszych bibliotek z całego świata. „Narodni knihovna” gromadzi, opracowuje, udostępnia i oczywiście zabezpiecza zbiory w języku czeskim (bohemica), powstające w kraju i poza jego granicami. Zbiory biblioteki liczą blisko 6 mln woluminów i rosną w tempie około 80 tys. jednostek rocznie. Według informacji uzyskanych od pracowników biblioteki liczba czytelników w ostatnich latach sięgnęła miliona osób w skali roku. Są to głównie studenci, pracownicy dydaktyczni i naukowcy. Wizyta dolnośląskich bibliotekarzy w Klementinum rozpoczęła się od wysłuchania prezentacji dotyczącej historii tego obiektu i zgromadzonych tam zbiorów. Prezentację poprowadziła pracownica biblioteki – co ciekawe – w języku czeskim. Wymieniła między innymi najważniejsze elementy kolekcji Klementinum do którego należą takie dzieła jak manuskrypty podarowane przez Karola IV Uniwersytetowi Praskiemu, Kodeks Wyszehradzki z XI w. , manuskrypty orientalne, greckie papirusy. Jednym z ważniejszych i odrębnych działów jest Biblioteka Slawistyczna, zawierająca znaczącą kolekcję literatury słowiańskiej, głównie o tematyce filologicznej i historycznej z całego świata, poezję i prozę wszystkich narodów słowiańskich. Warto zaznaczyć, iż drugim co do wielkości zbiorem tej kolekcji jest dział polski. Spotkanie to odbyło się w miejscu szczególnym tzn. Kaplicy Zwierciadlanej, nazwanej tak ze względu na lustra zabudowane w sztukaterii stropu i zawieszone na ścianach. Kaplica została poświęcona Zwiastowaniu Najświętszej Marii Panny .Wiąże się z tym także ozdoba kaplicy. Do Najświętszej Marii Panny nawiązuje fresk na stropie składający się z pięciu części, przedstawiający łaciński tekst modlitwy Ave Maria. Autorem fresku jest Jan Hiebl, który uczestniczył w pracach zdobniczych Klementinum. Dużą atrakcją Kaplicy są organy, dziś już nie używane, ale w czasie swoich pobytów w Pradze grywał na nich między innymi Wolfgang Amadeusz Mozart. Kaplica uchodzi za jedną z niewielu tego typu sal na świecie posiadających doskonałą akustykę. Na wyższych piętrach Klementinum znajduje się sala Biblioteki Barokowej. Jest ona utrzymywana w mroku z uwagi na szczególną ochronę kolekcji przed promieniowaniem ultrafioletowym. Większość zgromadzonych tu zbiorów to dzieła teologiczne w językach niemieckim, włoskim i łacińskim . Najstarsze pochodzą z połowy XVI w., z czasów kiedy do Czech przybyli jezuici. Bardzo ciekawymi eksponatami umieszczonymi w tym miejscu są globusy gwiezdne i geograficzne. Te drugie zostały wykonane w oparciu o mapy sporządzone przez jezuickich misjonarzy . Na ich podstawie można domyślać się, które obszary odwiedzili członkowie Towarzystwa Jezusowego. Niestety nie ma możliwości wejścia do wnętrza sali i obejrzenia zbiorów z bliska. Służby biblioteczne otwierają jedynie drzwi główne, przez które z perspektywy można podziwiać wnętrze. Ostatnim etapem zwiedzania Klementinum była wspinaczka po 172 schodach na najwyższy punkt budynku, gdzie znajduje się Wieża Astronomiczna W połowie XVIII w. jezuici założyli tu obserwatorium astronomiczne i meteorologiczne. Z informacji uzyskanych od przewodnika wynika, iż od 1775 roku do chwili obecnej prowadzone są tu systematyczne pomiary meteorologiczne i klimatyczne. Wieża jest udostępniona dla zwiedzających, a z jej tarasu rozpościera się wspaniały widok na historyczne centrum Pragi. Szczytu wieży strzeże Atlas dźwigający na ramionach kulę ziemską. Obecnie Biblioteka Narodowa w Pradze jest jednym z wiodących animatorów projektu CASLIN, będącego informatyczną siecią łączącą czeskie i słowackie biblioteki. Jednocześnie jest to zintegrowany katalog, stanowiący bazę czeskiej bibliografii narodowej udostępnianej w internecie. Wstęp do obiektu kosztuje 170 CzK.

Tekst Małgorzata Wolińska